Paavn

घनश्याम सुंदरा

Ghanashyam Sundara (Bhupali)

श्रीकृष्ण · Krishna Marathi Stotra ✍ Honaji Bala

घनश्याम सुंदरा श्रीधरा अरुणोदय झाला ।उठीं लवकरि वनमाळी । उदयाचळीं मित्र आला ॥ ध्रु ॥

Ghanashyam Sundara Shridhara arunoday jhalaUthi lavkari Vanmali udayachali mitra aala ॥Dhru॥

सायंकाळी एके मेळीं द्विजगण अवघे वृक्षीं ।अरुणोदय होतांचि उडाले चरावया पक्षी ।अघमर्षणादि करुनि तापसी तपाचरणदक्षी ।प्रभातकाळीं उठुनि कापडी तीर्थपंथ लक्षी ।करुनि सडासंमार्जन गोपी कुंभ घेउनि कुक्षीं ।यमुनाजळासी जाती मुकुंदा । दध्योदन भक्षीं ॥मुक्तता होऊं पाहे । कमळिणीपासुनियां भ्रमरा ॥पूर्वदिशे मुख धुतलें । होतसे नाश तिमिरा ॥उठिं लवकरि गोविंदा । सांवळ्या नंदकुमारा ।मुखप्रक्षालन करीं अंगिकारी भाकर-काला ॥ १ ॥

Sayankali eke meli dvijagan avaghe vrukshiArunoday hotanchi udale charavaya pakshiAghamarshanadi karuni tapasi tapacharan-dakshiPrabhatkali uthuni kapadi tirthapanth lakshiKaruni sadasammarjan gopi kumbh gheuni kukshiYamunajalasi jati Mukunda dadhyodan bhakshiMuktata houn pahe kamalinipasuniya bhramaraPurvadishe mukh dhutale hotase nash timiraUthi lavkari Govinda savalya NandkumaraMukhaprakshalan kari angikari bhakar-kala ॥1॥

घरोघरी दीप अखंड त्यांच्या सरसावुनि वाती ।गीत गाति सप्रेमें गोपी सदना येति जाती ॥प्रवर्तोनि गृहकर्मी रंगावळि घालूं पाहती ।आनंदकंदा प्रभात झाली उठ सरली राती ॥काढीं धार क्षीरपात्र घेउनि धेनू हंबरती ।द्वारी उभे गोपाळ तुजला हांक मारुनि बाहती ॥हे सुमनहार कंठी । घालि या गुंजमाळा ।हाती वेत्रकाष्ठ बरवें । कांबळा घेइं काळा ॥ममात्मजा मधुसूदना । ह्रुषीकेशी जगत्पाळा ।हंबरताति वांसरे हरि धेनुस्तन-पानाला ॥ २ ॥

Gharoghari deep akhand tyanchya sarsavuni vatiGeet gati sapreme gopi sadana yeti jatiPravartoni gruhakarmi rangavali ghalu pahatiAnandakanda prabhat zhali uth sarali raatiKadhi dhaar ksheerpatra gheuni dhenu hambaratiDwari ubhe gopal tujala haank maruni bahatiHe sumanahaar kanthi ghali ya gunjamalaHaati vetrakashth barave kambala ghei kalaMamatmaja Madhusudana Hrushikeshi JagatpalaHambaratati vansare Hari dhenustan-panala ॥2॥

प्रातः स्नाने करुनि गोपिका अलंकार नटती ।कुंकुमादि चर्चुनी मंथनालागिं आरंभिती ।प्रेमभरित अंतरांत वदनीं नामावळि गाती ।अर्घ्यदान देउनियां द्विजजन देवार्चन करिती ॥नेमनिष्ठ वैष्णव ते विष्णु-पूजा समर्पिती ।स्मार्त शिवार्चनसक्त शक्तितें शाक्त आराधिती ॥ऋषिगण आश्रमवासी । जे कां निरंजनी धाले ।अरुणोदय होतांचि । आपुले ध्यानिं मग्न झाले ॥पंचपंच-उषःकालीं । रविचक्र निघों आलें ।येवढा वेळ निजलासि म्हणुनि हरि कळेल नंदाला ॥ ३ ॥

Praatah snane karuni gopika alankar natatiKunkumadi charchuni manthanalagi arambhitiPremabharit antarant vadani namavali gatiArghyadan deuniya dvijajan devarchan karitiNemnishth vaishnav te Vishnu-puja samarpitiSmart Shivarchansakt shaktite Shakta aradhitiRushigan aashramvasi je ka niranjani dhaleArunoday hotanchi aapule dhyani magna zhalePanchapancha-ushahkali ravichakra nigho aaleYevadha vel nijalasi mhanuni Hari kalel Nandala ॥3॥

विद्यार्थी विद्याभ्यासास्तव सादर गुरुपायी ।अध्यापन गुरु करिति शिष्यही अध्ययना उदयीं ॥याज्ञिकजन कुंडांत आहुती टाकिताति पाहीं ।रविप्रभा पडुनियां उजळल्या शुद्ध दिशा दाही ॥हे माझे सांवळे पाडसे उठिं कृष्णाबाई ।सिद्ध सवें बळिराम घेउनि गोधनें वना जाई ॥मुनिजनमानसहंसा । गोपीमनःकमलभृंगा ।मुरहर पंकजपाणी । पद्मनाभ श्रीरंगा ॥शकटांतक सर्वेशा । हे हरि प्रतापतुंगा ।कोटिरवींहुनि तेज आगळें तुझिया वदनाला ।होनाजी बाळा नित्य ध्यातसे ह्रुदयि नाममाळा ॥ ४ ॥

Vidyarthi vidyabhyasastav sadar gurupayiAdhyapan guru kariti shishyahi adhyayana udayiYadnyikjan kundant aahuti takitati pahiRaviprabha paduniya ujalalya shuddha disha dahiHe maze sanvale padse uthi KrishnabaiSiddha save Baliram gheuni godhane vana jaaiMunijanmanasahansa gopimanahkamalbhrungaMurahar pankajpani Padmanabha ShrirangaShakatantak Sarvesha he Hari pratapatungaKotiravinhuni tej aagale tujhiya vadanalaHonaji Bala nitya dhyatase hrudayi naam-mala ॥4॥

About Ghanashyam Sundara (Bhupali). Ghanashyam Sundara Shridhara is a bhupali, a Marathi song traditionally sung at dawn to gently rouse the deity from sleep, composed by the Pune poet-balladeer Honaji Bala in the early nineteenth century. Its four stanzas paint the stir of a Gokul morning — birds taking flight, ascetics at their rites, cowherds calling at the door, gopis lighting lamps and churning curd — as the household urges young Krishna to wake. The song entered the popular imagination through the 1951 film Amar Bhoopali and remains a favourite of Marathi classical and light-music singers to this day.